In tegenstelling tot wat we normaal gesproken doen, is dit Bouwverslag gewijd aan maar één onderwerp: de maquette die we hebben gebouwd voor het Suriname Museum, dat binnenkort aan de Zeeburgerdijk in Amsterdam wordt geopend.
De plannen voor dit museum dateren al uit 2021. Het gaat vertellen over de geschiedenis, het culturele erfgoed en de bevolking van Suriname en over de nauwe band die dat land heeft met Nederland.

De maquette die de medewerkers van ons modelbouwatelier hebben gebouwd is niet van het museumgebouw, zoals u misschien zou denken: hij toont het bekende Fort Boekoe, de versterkte nederzetting en verblijfplaats van de zogenoemde Boni-Marrons. Dat was een groep in opstand gekomen tot slaaf gemaakten die halver-wege de 18e eeuw onder leiding van de verzetsstrijder Boni tegen de troepen van de koloniale overheersers vochten.

Het woord 'boekoe' betekent 'vergaan tot stof', ten teken van het feit dat de Marrons in hun strijd tegen de slavernij 'liever tot stof zouden vergaan dan zich overgeven'. De eerste 'Boni-oorlog' duurde van 1765 tot 1777 en het fort is een belangrijk sym-bool geworden voor de opstand tegen de slavernij. Datzelfde geldt voor Boni, die tot hij in 1793 werd vermoord de opstand is blijven aanvoeren.

Fort Boekoe lag op een verhoging in het moerasgebied ten oosten van de rivier de Cottica. Het fort was omheind met een palissade en diende als thuisbasis voor overvallen op nabijgelegen plantages. Het was bijzonder moeilijk bereikbaar over een deels onder water liggend pad; voor de koloniale troepen was het volstrekt onvindbaar. In 1772 werd deze toegangsweg echter verraden, wat leidde tot een belegering die maanden duurde. Na de verovering werd Fort Boekoe met de grond gelijk gemaakt; in de loop van de jaren raakte de plek waar het lag in de vergetel-heid. In de afgelopen jaren heeft de Stichting Boekoe initiatieven ontplooid om de plek waar het fort lag terug te vinden en die met de lokale bewoners letterlijk en figuurlijk weer 'terug op de kaart te plaatsen'.

Er zijn nauwelijks afbeeldingen te vinden van hoe dat Marron-fort eruitzag: fotografie bestond nog niet en niemand van de 'beschaafde' wereld vond het in die tijd interessant genoeg om er een tekening of schilderij van te maken… Uit later tijd dateren wel foto's, zoals deze; die zijn een dankbare inspiratiebron gebleken.

We zijn al een paar maanden bezig met de bouw van deze maquette, maar konden er nog niet eerder over vertellen. Nu heeft het Suriname Museum het 'embargo' opgeheven en kunnen we u laten zien hoe deze maquette tot stand is gekomen.

De start van de bouw van een dergelijke maquette begint vaak met 'studies': onderdelen die in detail worden gebouwd om materialen, bouwtechnieken en kleurstellingen uit te proberen. Hier een paar van die studies: de foto's hierboven tonen een halve hut, een paar bomen en wat strooisel in verschillende kleuren. Die hiernaast laat zien hoe de 'moerassige ondergrond' langzaam maar zeker zijn definitieve vorm krijgt.

Over de bouw van het onderstel en de ombouw (de 'context') van de maquette valt heel wat te bepraten. De opdrachtgever verwacht terecht dat de maquette een aantal jaren zijn functie kan vervullen en daarnaast moet het gevaarte ook nog het transport naar Amsterdam probleemloos kunnen doorstaan…

De maquette is voor 100% maatwerk. Alle barakken en hutten zijn op basis van schetsen op maat getekend in ons AutoCad-tekenprogramma. Die digitale tekeningen zijn ingevoerd in onze lasersnijmachine en in soms minieme onderdelen uitgesneden. Het assembleren van al die onderdelen nam aardig wat tijd in beslag, evenals het schilderen en verouderen.

De loofbomen die in en rond Fort Boekoe staan hebben we ingekocht, maar (uiteraard) met aandacht voor detail aangepast om ze een zo natuurlijk mogelijke uitstraling te geven. De palmbomen daarentegen zijn allemaal met de hand gemaakt: de stammen zijn van metaaldraad dat met kleipasta is bewerkt en de bladeren zijn uit papier gelaserd en daarna in de juiste kleuren geschilderd. De in China bestelde proefzending palmbomen is door onze modelbouwers afgekeurd vanwege een te lage kwaliteit…

De waterige moerasdelen hebben we eerst 'droog' gebouwd met kleine, subtiele hoogte- en kleurverschillen. Vervolgens hebben we het 'water' erin gegoten: vloeibare, transparante epoxyhars. Daarin zijn met een penseel kleurpigmenten toegevoegd om onder andere een dieptewerking te bereiken. Dat moest wel gebeuren binnen de stollingstijd van de epoxyhars, dus was dat geen klus die je op je gemakje kon doen… Door met verschillende kleuren en kleurnuances te werken ontstond een heel mooi effect dat kleine verschillen in de diepte van de poelen suggereert.

De hutten van de Boni-Marrons zijn gemaakt van gelaserd karton. De daken hebben we vervaardigd van gekleurd gelaserd papier, dat daarna op de juiste kleur is gebracht met de kwast, laagje voor laagje. Ook hier hebben we tijd gespendeerd aan het weatheren.

We hebben aan de andere kant van de maquette een geïmproviseerd barakken-kamp van het koloniale leger gebouwd. Dat lag in het echt niet zo dicht bij Fort Boekoe, maar bij maquettebouw mag je - verantwoord - de waarheid wel eens een beetje geweld aandoen… Die barakken zijn wat 'strakker' van bouw dan de hutten van de Marrons, maar of ze veel comfortabeler waren valt te betwijfelen…

Naast de loofbomen hebben we ook de figuren ingekocht, maar we hebben de Marrons vrijwel helemaal aangepast door ze de juiste kleding in de juiste kleuren te geven en verder allerhande accessoires aan te brengen, zoals de balen die ze op het hoofd dragen en de stokken, manden en kalebassen in hun handen.

De soldaten van de koloniale troepen hebben uniformen in de juiste kleuren: blauwe jas en kolbak, witte broek, zwarte laarzen en een enkeling een rode sjerp. In het koloniale leger vochten ook – ironisch genoeg – slaven mee, de zogenoemde Redi Musu ('rode mutsen'), aan wie de toezegging was gedaan dat ze na het uit-dienen van hun contract hun vrijheid zouden verkrijgen.

Een leuk detail: de potten op de kookvuren die werden gevoed door stukken hout die onder de pot brandden en steeds verder werden opgeschoven, zodat het vuur gedurende lange tijd kon blijven branden. In de hutten branden vuurtjes en de barakken worden verlicht met fakkels en olielampen, allemaal gerealiseerd met ledlampjes die al flakkerend de indruk geven van vuur en licht.

De achtergrond van de maquette zal te zijner tijd door een professionele vorm-gever worden ontworpen en, nadat hij is gedrukt op hoogwaardig materiaal, achter de maquette worden geplaatst als die op zijn plek in het Suriname Museum is neergezet. Hier hebben we even een passende foto gebruikt om een indruk te geven. Ook de rode en witte ibissen die zijn opgeschrikt door het gevecht zijn hier goed te zien. In een volgend Bouwverslag zullen we van die plaatsing verslag doen.

Op YouTube is een film te bekijken die de zender AT5 heeft gemaakt naar aan-leiding van het feit dat in het Suriname Museum ook een beeld van vrijheidsstrijder Boni zal worden geplaatst. Onze maquette komt in die film ook in beeld. Een (klein) filmpje van de brandende kookvuren en de vuurplaatsen in de hutten en de barakken is te zien op ons YouTube-kanaal.